Kiedy przedawnia się dług? Przedawnienie roszczeń i obowiązek zapłaty.

16-06-2017

„Nic nie może przecież wiecznie trwać”, jak wskazują słowa piosenki. Z nieco podobnego (tylko podobnego – co wyjaśniono na końcu tekstu) założenia wyszedł prawodawca, przewidując instytucję przedawnienia roszczeń w polskim porządku prawnym. Zasada jest taka, że każde roszczenie pieniężne musi ulec kiedyś przedawnieniu (wyjątki w tej chwili pomijamy).

Istota owego przedawnienia sprowadza się do tego, że zobowiązany (dłużnik) może po upływie określonego czasu uchylić się od wykonania zobowiązania (od zapłaty), bez dodatkowych warunków i wyjaśnień.

Aby prawidłowo stwierdzić czy w danym przypadku możliwe jest dla dłużnika skorzystanie z instytucji przedawnienia, trzeba najpierw ustalić, kiedy roszczenie drugiej strony stało się wymagalne. Wymagalność, najprościej rzecz ujmując, to taki moment, w którym zobowiązany (dłużnik) musi już ostatecznie w świetle prawa spełnić swą powinność (zapłacić) – nie może dalej odkładać tej czynności, bez negatywnych następstw. Ustalenie daty wymagalności danego świadczenia (długu) nie zawsze jest proste. Zależeć może od rodzaju umowy, charakteru zobowiązania, ale i od zachowania samych stron (czy miało miejsce wezwanie do zapłaty, wypowiedzenie umowy, odstąpienie od umowy itd.). Dla zobrazowania sytuacji jako prosty przykład można wskazać typowe faktury za media czy inne usługi (np. za gaz, prąd, abonament telefoniczny), w przypadku których najczęściej wymagalność będzie określona już w ich treści (a wynikać powinna też z zawartej przez strony umowy). Będzie nią najczęściej data zapłaty (termin zapłaty), tj. dzień, w którym najpóźniej należy uregulować wskazaną kwotę. Od tak ustalonego momentu biegnie termin przedawnienia.

Istnieją różnej długości terminy przedawnienia w przypadku różnych roszczeń. Podstawowy termin przedawnienia wynosi 10 lat (np. spłata pożyczki prywatnej). Jednak w przypadku roszczeń tzw. okresowych (o świadczenia powtarzające się, co wynika z istoty danej relacji prawnej – jak czynsz najmu, raty itp.) wynosi już tylko 3 lata. Również trzy lata wynosi termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast roszczenia sprzedawcy z tytułu zapłaty ceny za sprzedaną rzecz, przedawnią się już po upływie 2 lat. Podobnie dwuletni termin przedawnienia dotyczyć będzie roszczeń o zapłatę z umowy zlecenia i roszczeń dot. umów o świadczenie usług (zapłaty za te usługi). Może też dochodzić do sytuacji, w których stosowanie wyżej opisanych zasad będzie modyfikowane tym, że danego rodzaju umowa znajduje swoje odrębne uregulowanie w przepisach prawa (np. bankowego, telekomunikacyjnego). Wówczas mimo, iż będziemy mieli do czynienia ze sprzedażą usług (co podpowiada dwuletni termin przedawnienia) z uwagi na odrębne uregulowanie takiej umowy (tzw. umowy nazwane) będziemy mieli do czynienia z trzyletnim terminem przedawnienia roszczeń o zapłatę z tytułu świadczenia tych usług.

Odrębną kwestią jest przedawnienie roszczeń z zapadłych już i prawomocnych orzeczeń sądowych (jak wyroki albo nakazy zapłaty, ale i np. ugody sądowe albo przed mediatorem). Roszczenia takie przedawniają się z upływem 10 lat od daty prawomocności orzeczenia, a w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe ujęte w takich orzeczeniach (jak np. odsetki) przedawnienie wystąpi już po trzech latach.

Z punktu widzenia interesów zarówno wierzyciela, jak i dłużnika istotną kwestią jest przerwanie biegu przedawnienia, po którym biegnie ono na nowo. Jest to jednak materia, która poruszona zostanie przy okazji innego wpisu.

W tym miejscu, trzeba jeszcze jednak podkreślić, iż przedawnienie roszczenia nie oznacza wygaśnięcia długu, co niestety jest powszechnym i błędnym przekonaniem. Przedawnienie nie powoduje, że zobowiązanie przestaje istnieć. Powoduje jedynie, że niemożliwym jest sądowe czy egzekucyjne, przymusowe doprowadzenie do spełnienia świadczenia przez dłużnika. Oznacza to, iż możliwym będzie dla wierzyciela np. dokonanie wpisu dłużnika na listy Biur Informacji Gospodarczej, jak i dalsze domaganie się zapłaty.

Masz pytania?

Zadaj szybkie pytanie – zadzwoń: + 48 577 852 235, napisz e-mail: kancelaria@nakazowa.pl lub skorzystaj z fromularza: